Khi nhắc đến SSD NVMe cao cấp, cái tên Samsung 990 Pro luôn là tiêu chuẩn vàng về hiệu năng cho game thủ và người dùng chuyên nghiệp. Tuy nhiên, đầu năm 2024, Samsung đã trình làng một dòng sản phẩm mới mang tên 990 EVO với hứa hẹn về một mức giá dễ tiếp cận hơn. Sự xuất hiện này khiến nhiều người dùng băn khoăn: Samsung 990 EVO vs 990 Pro khác nhau thế nào và đâu là lựa chọn phù hợp? Bài viết này sẽ đi sâu phân tích từng khía cạnh kỹ thuật, hiệu năng thực tế để giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt nhất.
Samsung 990 EVO và 990 Pro là gì? Những điểm khác biệt cốt lõi
Định vị sản phẩm và thế hệ giao tiếp
Samsung 990 Pro ra mắt vào cuối năm 2022, là dòng SSD NVMe PCIe 4.0 x4 hàng đầu dành cho người dùng có nhu cầu hiệu năng cực đại. Trong khi đó, Samsung 990 EVO là sản phẩm ra mắt đầu năm 2024, thuộc phân khúc tầm trung nhưng sở hữu một công nghệ đặc biệt: hỗ trợ đồng thời giao tiếp PCIe 4.0 x4 và PCIe 5.0 x2. Đây là điểm khác biệt lớn đầu tiên cần nắm rõ trong cuộc so sánh Samsung 990 EVO vs 990 Pro.
990 EVO sử dụng giao thức PCIe 5.0 x2, nghĩa là băng thông tổng chỉ bằng một nửa so với PCIe 5.0 x4, nhưng vẫn cao hơn so với PCIe 4.0 x4 truyền thống trong một số tác vụ. Tuy nhiên, đa số người dùng trên thị trường hiện tại vẫn chưa có hệ thống hỗ trợ PCIe 5.0 đầy đủ, vì thế 990 EVO thực tế thường hoạt động ở chế độ PCIe 4.0 x4, tương tự 990 Pro nhưng với tốc độ thấp hơn.
Công nghệ bộ nhớ và bộ điều khiển
990 Pro sử dụng bộ điều khiển Samsung Pascal độc quyền và bộ nhớ NAND V-NAND 3-bit MLC (TLC) thế hệ thứ 7. Trong khi đó, 990 EVO sử dụng bộ điều khiển mới Samsung Piccolo kết hợp với bộ nhớ V-NAND TLC thế hệ thứ 8. Về lý thuyết, thế hệ NAND mới hơn trên 990 EVO cho phép cải thiện hiệu suất năng lượng, nhưng tốc độ thuần túy vẫn thấp hơn đáng kể so với 990 Pro.
Một điểm cần lưu ý: 990 EVO không có DRAM Cache, thay vào đó sử dụng công nghệ HMB (Host Memory Buffer) để tận dụng RAM hệ thống. Trong khi 990 Pro có 2GB DRAM Cache giúp tối ưu các tác vụ đọc ghi ngẫu nhiên và duy trì hiệu năng ổn định khi làm việc với file lớn.
So sánh chi tiết hiệu năng Samsung 990 EVO vs 990 Pro
Để có cái nhìn khách quan,
Thông số
Samsung 990 EVO
Samsung 990 Pro
Dung lượng
1TB, 2TB
1TB, 2TB, 4TB
Giao diện
PCIe 4.0 x4 / PCIe 5.0 x2
PCIe 4.0 x4
Tốc độ đọc tuần tự
5.000 MB/s (PCIe 4.0) hoặc 7.450 MB/s (PCIe 5.0)
7.450 MB/s
Tốc độ ghi tuần tự
4.200 MB/s (PCIe 4.0) hoặc 6.900 MB/s (PCIe 5.0)
6.900 MB/s
Đọc ngẫu nhiên (IOPS)
700K (1TB) / 800K (2TB)
1.400K (1TB) / 1.500K (2TB)
Ghi ngẫu nhiên (IOPS)
800K (1TB) / 1.000K (2TB)
1.550K
DRAM Cache
Không (HMB)
2GB LPDDR4
Bảo hành
5 năm
5 năm
Độ bền TBW (1TB)
600 TBW
1.200 TBW
Nhìn vào bảng trên, có thể thấy rõ sự chênh lệch lớn về hiệu năng đọc ghi ngẫu nhiên – yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến trải nghiệm thực tế như tốc độ khởi động hệ điều hành, mở ứng dụng nặng, hay load game. 990 Pro nhanh gấp đôi 990 EVO ở hạng mục này.
Hiệu năng thực tế trong các tác vụ phổ biến
Chơi game và tải mức độ
Nếu bạn là game thủ, sự khác biệt giữa Samsung 990 EVO và 990 Pro sẽ không quá rõ ràng trong các tựa game hiện tại. Thời gian tải màn hình giữa hai ổ chỉ chênh lệch 1-2 giây ở các game AAA. 990 EVO vẫn đáp ứng tốt yêu cầu DirectStorage ở phiên bản hiện tại. Tuy nhiên, với các tựa game tương lai và công nghệ mới, 990 Pro có lợi thế về tốc độ đọc ngẫu nhiên cao hơn.
Điểm yếu lớn nhất của 990 EVO khi chơi game là khi cài đặt đồng thời nhiều tựa game trên cùng một ổ hoặc khi chỉnh sửa video. Với một số tựa game có cơ chế load liên tục dữ liệu từ ổ cứng, 990 EVO có thể bị giật lag nhẹ khi chạy nền các tác vụ khác.
Làm việc với file lớn và chỉnh sửa video
Đối với người dùng chuyên nghiệp làm video 4K/8K, thiết kế đồ họa, hoặc làm việc với file dung lượng lớn, 990 Pro là lựa chọn vượt trội. DRAM Cache và tốc độ ghi tuần tự cao giúp quá trình render, xuất file diễn ra nhanh chóng. 990 EVO dù có tốc độ ghi tuần tự tương đương ở chế độ PCIe 5.0, nhưng khi chuyển sang PCIe 4.0 (đa số người dùng hiện tại) chỉ đạt 4.200 MB/s – thấp hơn đáng kể so với 6.900 MB/s của 990 Pro.
Một thử nghiệm thực tế: khi copy một file video 100GB, 990 Pro hoàn thành trong khoảng 15 giây, trong khi 990 EVO mất 23 giây ở chế độ PCIe 4.0. Sự chênh lệch này sẽ càng rõ rệt với các tác vụ phức tạp hơn.
Samsung 990 EVO: Tiết kiệm chi phí, hiệu quả năng lượng
Lợi ích: Giá thành rẻ hơn đáng kể so với 990 Pro, phù hợp với người dùng phổ thông. Tản nhiệt thấp do sử dụng ít năng lượng hơn, phù hợp với laptop mỏng nhẹ. Tương thích với cả hai chuẩn PCIe 4.0 và 5.0, cho khả năng nâng cấp trong tương lai.
Hạn chế: Hiệu năng đọc ghi ngẫu nhiên thấp, không có DRAM Cache, độ bền TBW thấp hơn (600TBW cho 1TB so với 1.200TBW của 990 Pro). Không có phiên bản 4TB. Khi hoạt động ở chế độ PCIe 5.0, tốc độ đọc tuần tự chỉ đạt 5.000 MB/s, thấp hơn nhiều so với các SSD PCIe 5.0 x4 khác.
Samsung 990 Pro: Hiệu năng đỉnh cao, độ bền vượt trội
Lợi ích: Hiệu năng đọc ghi ngẫu nhiên hàng đầu thị trường PCIe 4.0. DRAM Cache giúp duy trì tốc độ ổn định khi làm việc với file lớn. Độ bền cao gấp đôi 990 EVO, phù hợp với máy trạm, server. Có phiên bản 4TB cho nhu cầu lưu trữ lớn. Với heatsink bản đặc biệt, nhiệt độ được kiểm soát tốt dưới tải nặng.
Hạn chế: Giá thành cao hơn đáng kể. Cần tản nhiệt chủ động nếu sử dụng trong môi trường không có luồng khí tốt (laptop gaming mỏng). Không hỗ trợ PCIe 5.0, dù điều này không ảnh hưởng đến hiệu năng sử dụng thực tế hiện tại.
Ứng dụng thực tế: Nên chọn 990 EVO hay 990 Pro?
Khi nào nên chọn Samsung 990 EVO?
Bạn xây dựng PC tầm trung với ngân sách hạn chế.
Bạn sử dụng chủ yếu cho game, lướt web, văn phòng, không làm việc với file lớn thường xuyên.
Bạn cần một ổ SSD cho laptop mỏng nhẹ, ưu tiên tản nhiệt thấp và tiết kiệm pin.
Bạn muốn một ổ có khả năng hỗ trợ PCIe 5.0 để có thể tận dụng khi nâng cấp mainboard trong tương lai.
Khi nào nên chọn Samsung 990 Pro?
Bạn là game thủ chuyên nghiệp, muốn trải nghiệm mượt mà nhất với các tựa game DirectStorage.
Bạn làm việc với video 4K/8K, thiết kế 3D, render, lập trình nặng.
Bạn cần một ổ SSD chính cho máy trạm, server hoặc workstation.
Bạn có nhu cầu lưu trữ 4TB trên một ổ NVMe duy nhất.
Bạn muốn độ bền cao nhất, an tâm sử dụng nhiều năm liền với cường độ ghi lớn.
Sai lầm thường gặp khi chọn giữa Samsung 990 EVO và 990 Pro
Tin rằng PCIe 5.0 luôn nhanh hơn PCIe 4.0: Nhiều người nghĩ 990 EVO hỗ trợ PCIe 5.0 sẽ nhanh hơn 990 Pro. Thực tế, 990 EVO chỉ dùng PCIe 5.0 x2, nên tốc độ tối đa khi đọc tuần tự chỉ 7.450 MB/s (ngang ngửa 990 Pro) và ghi tuần tự chỉ 6.900 MB/s. Trong khi đó, các tác vụ ngẫu nhiên của 990 EVO vẫn kém xa 990 Pro.
Chọn 990 EVO vì nghĩ tiết kiệm điện tuyệt đối: Dù 990 EVO tiêu thụ ít điện hơn khi nhàn rỗi (khoảng 0,9W so với 1,0W của 990 Pro), nhưng khi hoạt động ở chế độ cao, 990 EVO có thể đạt đến 7,0W, cao hơn cả 990 Pro (6,5W) do phải xử lý với băng thông hạn chế.
Không quan tâm đến DRAM Cache: Nhiều người chọn 990 EVO vì giá rẻ mà không biết rằng thiếu DRAM Cache ảnh hưởng đáng kể đến tốc độ khi copy file nhỏ hoặc đa nhiệm nhiều tác vụ I/O cùng lúc.
Lưu ý quan trọng khi mua và sử dụng
Kiểm tra mainboard của bạn hỗ trợ PCIe 5.0 hay không. Nếu không, 990 EVO sẽ hoạt động ở chế độ PCIe 4.0, và hiệu năng chỉ ngang ngửa một SSD PCIe 4.0 tầm trung.
990 Pro có hai phiên bản: có heatsink và không có heatsink. Phiên bản heatsink dành cho PS5 hoặc mainboard không có tản nhiệt M.2 sẵn, giá cao hơn khoảng 20-30 đô la.
Với cả hai dòng, nên cập nhật firmware mới nhất từ Samsung Magician để tối ưu hiệu năng và sửa lỗi.
Nếu mua 990 EVO để dùng trong laptop, hãy kiểm tra khe M.2 laptop có hỗ trợ PCIe 4.0 x4 hay không (hầu hết laptop đời mới đều hỗ trợ).
Độ bền TBW của 990 EVO (600TBW cho 1TB) vẫn đủ cho người dùng thông thường trong 5 năm, nhưng nếu bạn ghi nhiều dữ liệu hàng ngày, nên cân nhắc 990 Pro.
Câu hỏi thường gặp (FAQ) khi so sánh Samsung 990 EVO vs 990 Pro
Samsung 990 EVO có tương thích với khe M.2 PCIe 3.0 không?
Có. 990 EVO hoạt động tốt trên khe PCIe 3.0, nhưng tốc độ sẽ bị giới hạn ở mức tối đa khoảng 3.500 MB/s đọc và ghi, tương đương với SSD PCIe 3.0 cao cấp. Hiệu năng vẫn vượt trội so với SATA SSD, nhưng không tận dụng được hết khả năng.
Nên dùng 990 EVO làm ổ boot có tốt không?
Tốt, nhưng không phải là lựa chọn tối ưu. So với 990 Pro, thời gian khởi động Windows chênh lệch khoảng 2-3 giây. Nếu bạn không quá khắt khe về tốc độ khởi động, 990 EVO vẫn là ổ boot tốt với giá thành hợp lý.
Samsung 990 EVO có hỗ trợ DirectStorage trên Windows không?
Có. DirectStorage hoạt động dựa trên NVMe và giao tiếp PCIe, không yêu cầu tối thiểu tốc độ cụ thể. Tuy nhiên, với tốc độ đọc ngẫu nhiên thấp hơn, trải nghiệm có thể không mượt bằng 990 Pro trong các tựa game sử dụng DirectStorage mạnh mẽ.
Có nên nâng cấp từ 990 EVO lên 990 Pro không?
Chỉ nên nếu bạn đang gặp vấn đề về hiệu năng khi làm việc với file lớn hoặc render video nặng. Đối với nhu cầu game và văn phòng thông thường, sự khác biệt không đủ lớn để chi thêm tiền.
990 EVO có quá nhiệt khi không có tản nhiệt không?
Ít hơn 990 Pro do tiêu thụ điện thấp hơn trong điều kiện thông thường. Tuy nhiên, nếu bạn copy file lớn liên tục hoặc chạy benchmark, nhiệt độ có thể lên 70-75 độ C. Nên lắp tản nhiệt nếu mainboard có sẵn.
Kết luận: Samsung 990 EVO vs 990 Pro – lựa chọn cuối cùng
Samsung 990 EVO và 990 Pro đều là những sản phẩm xuất sắc đến từ nhà sản xuất hàng đầu thế giới, nhưng phục vụ hai nhóm đối tượng khác nhau. 990 Pro vẫn là vua hiệu năng trong phân khúc PCIe 4.0, phù hợp với người dùng chuyên nghiệp, game thủ hardcore và những ai cần một ổ SSD có độ bền cao, hiệu năng ổn định trong nhiều năm. Trong khi đó, 990 EVO là lựa chọn thông minh cho người dùng phổ thông, sinh viên, game thủ giải trí muốn có một ổ NVMe nhanh, giá rẻ, tản nhiệt tốt và tương thích tương lai với PCIe 5.0.
Nếu bạn cần một ổ SSD chính cho máy trạm, đồ họa, hay đơn giản là muốn trải nghiệm tốc độ nhanh nhất có thể, hãy đầu tư vào Samsung 990 Pro. Ngược lại, nếu ngân sách hạn chế và bạn sử dụng chủ yếu cho game, văn phòng, thì Samsung 990 EVO là một đối thủ nặng ký trong tầm giá – không quá chênh lệch về thời gian tải game nhưng lại tiết kiệm hơn đáng kể. Cuộc so sánh Samsung 990 EVO vs 990 Pro cho thấy không có sản phẩm nào hoàn hảo tuyệt đối, chỉ có sản phẩm phù hợp nhất với nhu cầu và túi tiền của bạn.
